ابن سعد ( مترجم : محمود مهدوى دامغانى )
97
الطبقات الكبرى ( فارسي )
( 1 ) انجام دادن چه كارى فرمان مىدهيد ، زبير دو گروه را به جان يك ديگر انداخت و اكنون خودش مىخواهد به خانوادهاش ملحق شود . عمير بن جرموز تميمى و فضالة بن حابس و نفيع يا نفيل بن حابس تميمى بر اسبان خود سوار شدند و به جستجوى زبير بر آمدند و به او رسيدند ، عمير بن جرموز به زبير حمله كرد و ضربه نيزه سبكى به او زد و زبير به او حمله برد ، عمير چون احساس كرد كه زبير او را خواهد كشت بانگ برداشت كه اى فاضلهاى نفيع مرا دريابيد و سپس فرياد كشيد اى زبير خدا را خدا را ، و زبير از او دست برداشت و به راه خود ادامه داد . در اين هنگام آن سه بر او حمله كردند و او را كشتند كه خدايش بيامرزاد ، عمير بن جرموز نيزهاى به او زد كه از پاى در آوردش ، آن گاه او را برهنه كردند و شمشيرش را هم برداشتند و ابن جرموز سر او را بريد و با شمشير او به درگاه على ( ع ) آورد ، على ( ع ) آن شمشير را به دست گرفت و گفت : به خدا سوگند چه مدت طولانى كه اين شمشير غم و اندوه از چهرهء رسول خدا زدوده است ولى مرگ و سرنوشت و كشتارگاه بد او را چنين كرد ، زبير را در وادى السباع دفن كردند و على ( ع ) و يارانش نشستند و بر او گريستند . عاتكه دختر زيد بن عمرو بن نفيل [ 1 ] كه همسر زبير بن عوّام بود و مردم مدينه مىگفتند هر كس مىخواهد شهيد شود با عاتكه ازدواج كند كه او قبلا همسر عبد الله بن ابو بكر بود كه كشته شد ، سپس همسر عمر بن خطاب شد كه او هم كشته شد و سپس همسر زبير شد كه او هم كشته شد ، در مورد قتل زبير اين اشعار را سروده است : « پسر جرموز به سالار لشكر غدر و مكر كرد و در روز ديدار و حال آنكه زبير سالارى نبود كه از جنگ بگريزد ، اى عمرو اگر او را آگاه كرده بودى مىديدى داراى دل استوار و دست و پنجه محكم است ، دست تو شل باد كه عمدا مسلمانى را كشتى و عقوبت قتل عمد براى تو خواهد بود ، مادرت بر عزاى تو بگريد آيا به كس ديگرى چون او پيروز شدهاى ، چه بسيار نبردهاى دشوارى را كه انجام داد و افراد پستى چون تو ياراى برخورد با او را نداشتند . »
--> [ 1 ] . عاتكه خواهر سعيد بن زيد و از مهاجران به مدينه و بانويى پارسا و بسيار زيبا بود اين مرثيه در اغانى ابو الفرج ، ج 6 ، ص 136 هم آمده است . غدر ابن جرموز بفارس بهمة * يوم اللقاء و كان غير معرد يا عمرو لو نبهته لوجدته * لا طائشا رعش الجنان و لا اليد شلّت يمينك ان قتلت لمسلما * حلت عليك عقوبة المتعمد ثكلتك امك هل ظفرت بمثله * فيمن مضى فيما تروح و تغتدى كم غمرة قد خاضها لم يثنه * عنها طرادك يا ابن فقع القردد